Over hechting, botsende behoeftes en de spanning tussen nabijheid en afstand
We kijken massaal naar Married At First Sight (MAFS). Niet alleen omdat het vermakelijk is, maar ook omdat het iets raakt. We zien onbekenden die op papier bij elkaar passen, worstelen met herkenbare vraagstukken: verbinding zoeken, zich openstellen, elkaar niet begrijpen, grenzen trekken, of net overschrijden.
Wat MAFS zo fascinerend maakt, is dat het gaat over onszelf. In de ander herkennen we onze eigen valkuilen, verlangens en patronen. Eén van de meest opvallende patronen die je keer op keer terugziet in het programma (én in echte relaties) is de aanval–terugtrek-dynamiek.
Wat is de aanval–terugtrek-dynamiek?
In veel koppels zie je één partner die de confrontatie zoekt (“We móéten praten, ik voel afstand”) en één partner die zich juist terugtrekt (“Ik wil er nu niet over praten”). De een hunkert naar nabijheid, de ander zoekt veiligheid in afstand.
Dit is geen kwestie van goed of fout, maar van verschillende hechtingsstrategieën.
Waarom deze dynamiek zo vaak escaleert
Zodra de één aanvalt (wat vaak voortkomt uit onzekerheid of een gevoel van buitengesloten zijn), ervaart de ander dat als kritiek of controle. Die trekt zich terug, wat de eerste partner weer ziet als afwijzing. En zo ontstaat een rondje zonder uitweg:
Partner A voelt zich emotioneel verlaten → zoekt contact met meer urgentie
Partner B voelt zich onder druk gezet → trekt zich nog verder terug
Partner A voelt zich nóg meer afgewezen → wordt boos of verdrietig
Dit patroon zie je voortdurend terug in MAFS. Bijvoorbeeld wanneer een deelnemer zich kwetsbaar opstelt en de ander de neiging heeft zich af te sluiten of weg te lachen.
Wat we van MAFS kunnen leren over onszelf
Hechtingsstijlen spelen een hoofdrol
Sommige deelnemers tonen kenmerken van angstige of vermijdende hechting. Door dit te herkennen, kun je ook je eigen reactiepatronen in relaties beter begrijpen.
Intimiteit triggert oude pijn
Omdat de koppels direct worden geconfronteerd met nabijheid, worden oude overtuigingen geactiveerd (“Ik ben niet goed genoeg”, “Iedereen verlaat me uiteindelijk”).
Veiligheid is de basis voor verbinding
De stellen die het goed doen in MAFS, zijn vaak degenen die niet per se probleemloos zijn, maar die elkaars kwetsbaarheid erkennen en ruimte geven aan elkaars tempo.
Bij wie het escaleert in MAFS: Femke & Olof
Een treffend voorbeeld van de aanval–terugtrek-dynamiek zien we bij Femke en Olof. Olof ervaart voortdurend afstand tussen hem en Femke en zoekt vanuit die onveiligheid toenadering. Hij probeert een reactie los te maken met opmerkingen als: “Als het tussen ons niet werkt, dan mag jouw vriendin mij wel bellen.” Voor hem is dit een indirecte manier om contact en bevestiging te krijgen.
Femke probeert begripvol te blijven, maar voelt zich voortdurend overvraagd. Ze krijgt het idee dat wat ze ook doet, het nooit genoeg is. Waar zij zich terugtrekt om de spanning niet te laten escaleren, ervaart Olof dat juist als afwijzing. Een klassiek patroon waarin beide partners in een onbewuste dans terechtkomen: de één trekt, de ander duwt, en beiden voelen zich uiteindelijk alleen.
Hoe het ook kan: Mariska & Peter
Daartegenover zien we een ander koppel dat laat zien hoe het ook kan: Peter en Mariska. Hun onderlinge communicatie is kalm, open en afgestemd. Ze accepteren elkaar zoals ze zijn, zonder elkaar te willen veranderen. Wanneer Mariska haar onzekerheden deelt, reageert Peter met geruststelling en bevestiging. Daardoor voelt Mariska zich veilig en kan ze zichzelf laten zien, zonder zichzelf te verliezen.
Hun voorbeeld laat zien hoe een veilige hechtingsbasis ruimte geeft aan kwetsbaarheid, erkenning en verbinding, precies wat veel stellen missen in conflictmomenten.
Hoe je dit herkent in je eigen relatie
Vraag jezelf eens af:
Reageer ik met controle, boosheid of analyse als ik me emotioneel afgewezen voel?
Trek ik me terug als het spannend wordt, om mijn rust te bewaren?
Heb ik moeite met ‘erbij blijven’ als de ander emotioneel wordt?
Voel ik me vaak niet gehoord of genegeerd, en wil ik het direct oplossen?
Zodra je ziet welk deel jij in de dynamiek oppakt, kun je ook gaan oefenen met een andere reactie.
EFT: emoties als de kern van de dynamiek
Emotionally Focused Therapy (EFT), de relatietherapie methode die wij in de praktijk inzetten, benoemt deze aanval-terugtrek-patronen als hechtingsdansen. Ze ontstaan niet uit onwil, maar uit angst om verbinding te verliezen.
De ‘aanvaller’ wil gehoord worden
De ‘terugtrekker’ wil niet overspoeld worden
Zodra beide partners erkennen waar de ander vandaan komt, ontstaat ruimte voor nabijheid zonder overspoeling.
Mini-oefening: welk deel herken jij?
Wat doe jij als je je partner emotioneel niet kunt bereiken?
Ben jij degene die praat, trekt, vragen stelt, of degene die stil wordt en afstand zoekt?
Welke overtuiging zit daaronder? (“Ik word toch niet gehoord” of “Als ik me open, raak ik mezelf kwijt”)
Door jezelf deze vragen te stellen, ben je je bewust van wat je geneigd bent te doen, en zet je daarmee een eerste stap naar verandering.
