Iedereen heeft het weleens gehoord: “Neem gewoon wat tijd voor jezelf.” “Plan een weekendje weg.” “Even niets doen, dan gaat het wel over.” Maar wie last heeft van aanhoudende stress of zelfs burn-outklachten, weet dat het zelden zo simpel is. Rust nemen helpt… maar alleen als je systeem kán ontspannen.
In deze blog duiken we dieper in het mechanisme achter stress, waarom het zenuwstelsel soms ‘aan’ blijft staan, en hoe stresscoaching kan helpen om van oppervlakkige ontspanning naar structureel herstel te bewegen.
Wat is stresscoaching precies?
Stresscoaching is een gespecialiseerde vorm van begeleiding waarbij je leert om fysieke en mentale stresssignalen te herkennen, begrijpen én duurzaam te reguleren. In tegenstelling tot een oppervlakkige time-out, richt stresscoaching zich op gedragsverandering, emotionele veerkracht en het herstellen van het zenuwstelsel.
Waarom rust vaak niet werkt bij chronische stress
Bij aanhoudende stress is je zenuwstelsel gewend geraakt aan een ‘aan-stand’. Dit noemen we in de neurowetenschappen de overactivering van het sympathisch zenuwstelsel (fight/flight-modus). Zelfs als je op de bank ligt of vakantie hebt, blijft je brein in de actiestand:
Je blijft piekeren of doemdenken.
Je voelt je lichamelijk gespannen, zelfs bij nietsdoen.
Je hebt moeite met slapen of ontspannen.
Je krijgt onrust, schuldgevoel of irritatie als je probeert te rusten.
Belangrijk inzicht: rust heeft pas effect als je lichaam zich veilig voelt. En veiligheid ontstaat niet door Netflix, maar door regulatie.
De rol van het zenuwstelsel bij stressregulatie
Ons autonome zenuwstelsel werkt in twee standen:
De sympathische stand (actie, stress, presteren).
De parasympathische stand (rust, herstel, vertering).
Chronische stress zorgt ervoor dat het lichaam blijft hangen in de actieve stand. Zelfs als de externe prikkels weg zijn, blijft het systeem hyperalert. De stress zit dan niet alleen in je hoofd, maar in je hele lichaam.
Veelvoorkomende stressprofielen
De pleaser – zegt overal ‘ja’ op om conflict te vermijden en waardering te krijgen.
De perfectionist – voelt zich pas veilig als alles klopt en controleerbaar is.
De redder – voelt zich verantwoordelijk voor alles en iedereen, maar negeert zichzelf.
Deze patronen zijn niet ‘fouten’, maar diepgewortelde overlevingsmechanismen.
ACT: leven met spanning zonder erdoor geleid te worden
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een krachtige methode binnen stresscoaching. In plaats van stress weg te duwen of te onderdrukken, leer je ruimte maken voor ongemak – en tegelijkertijd keuzes te maken vanuit je waarden.
“Rust betekent niet dat er geen stress meer is. Het betekent dat jij bepaalt wat je doet, niet je angst.”
Wat wél werkt bij chronische stress
Herken stresssignalen in je lichaam (spierspanning, ademhaling, irritatie).
Plan dagelijkse micropauzes van 1 minuut.
Leer je triggers kennen.
Handel vanuit waarden, niet vanuit reflexen.
Oefen met ongemak verdragen (zonder fixen).
Voorbeeld uit de praktijk
Marleen (35) had een drukke baan, een jong gezin en een volle agenda. Ze plande rust in – maar het werkte niet. Tijdens stresscoaching ontdekte ze dat haar perfectionisme zorgde voor constante overprikkeling. Ze leerde haar grenzen voelen en communiceren, en merkte hoe haar nachtrust, energie en focus herstelden.
Mini-oefening: je stressmeter
3x per dag:
Hoe is mijn ademhaling?
Hoe voelt mijn buik of borst?
Wat heb ik nu écht nodig?
Alleen observeren – niet oordelen. Dat is al regulatie.
